Функціональна характеристика власних назв
Дата
2017
Автори
Торчинський, Михайло
Torczyński, M.M.
Torchyns’kyi, M.M.
Назва журналу
Номер ISSN
Назва тому
Видавець
Анотація
У статті визначено засади функціональної характеристики власних назв, яка є складником комплексної систематизації, що включає опис найменувань за ознаками іменованих об’єктів, способом творення та особливостями побутування. Основна увага звертається на вживання онімів у стильових різновидах української мови, сферу вживання та кодифікаційні атрибути. Засвідчено, що в усіх стилях домінують антропоніми і топоніми, а інші класи власних назв функціонують вибірково. У художньому мовленні оніми часто входять до складу різних стилістичних фігур і тропів. Сфера вживання – це належність власних назв до активного чи пасивного словникового складу, до мови або мовлення, а також з’ясування частотності цих мовних одиниць, їх поширення тощо. Кодифікація у системі онімів засвідчена передусім на рівні правопису та відмінювання. Систематизація власних назв за формою передбачає їхній поділ на основні, або стандартизовані, оніми та варіантні. Запропоновано і схему функціональної характеристики оніма та зразок комплексного аналізу власної назви
W danym artykule przedstawiono zasady charakterystyki funkcjonalnej nazw własnych, będącej składnikiem systematyzacji zespołowej, która włącza opis nazw według cech nazywanych przedmiotów, sposobów tworzenia oraz szczególności istnienia. Uwagę główną zwrócono na użycie onimów w różnych odmianach stylistycznych języka ukraińskiego, sferę użycia i cechy kodyfikacyjne. Stwierdzono, że we wszystkich stylach dominują antroponimy i toponimy, a inne typy nazw własnych funkcjonują wybiórczo. W wypowiedziach artystycznych onimy często wchodzą do składu różnych figur i środków stylistycznych. Sferą użycia jest przynależność nazw własnych do czynnego lub biernego zasobu słownikowego, do języka lub wypowiedzi, a także ustalenie częstotliwości danych jednostek językowych, ich poszerzenie i in. Kodyfikację w systemie onimów stwierdzono przede wszystkim na poziomie ortografii i deklinacji. Systematyzacja nazw własnych według ich formy przewiduje ich podział na podstawowe lub standardowe, onimy oraz wariantne. Zaproponowano również schemat charakterystyki funkcjonalnej onima oraz przykład zespołowej analizy nazw własnych.
The author has defined the basis of fundamental characteristics of proper names, which is a component of a complex systematization that includes a description of names according to the features of the objects named, type of formation and existing specific features. Attention is paid to the use of onyms in different stylistic types of the Ukrainian language, the sphere of application and codification attributes. It has been proved that anthroponyms and toponyms dominate in all stylistic types, while other classes of proper names function on a selective basis. In artistic speech, onyms are often a part of various stylistic figures and tropes. The sphere of application is belonging of proper names to active or passive word-stock, to language or speech, and also a clarification of the frequency of these language units, their spreading etc. Codification in the system of onyms is proved on the level of orthography and conjugation. Systematization of proper names by the form envisages their division into basic or standardized, onym, and variant. A scheme of onym characteristics functioning and a pattern of a complex analysis of proper names have been put forth.
W danym artykule przedstawiono zasady charakterystyki funkcjonalnej nazw własnych, będącej składnikiem systematyzacji zespołowej, która włącza opis nazw według cech nazywanych przedmiotów, sposobów tworzenia oraz szczególności istnienia. Uwagę główną zwrócono na użycie onimów w różnych odmianach stylistycznych języka ukraińskiego, sferę użycia i cechy kodyfikacyjne. Stwierdzono, że we wszystkich stylach dominują antroponimy i toponimy, a inne typy nazw własnych funkcjonują wybiórczo. W wypowiedziach artystycznych onimy często wchodzą do składu różnych figur i środków stylistycznych. Sferą użycia jest przynależność nazw własnych do czynnego lub biernego zasobu słownikowego, do języka lub wypowiedzi, a także ustalenie częstotliwości danych jednostek językowych, ich poszerzenie i in. Kodyfikację w systemie onimów stwierdzono przede wszystkim na poziomie ortografii i deklinacji. Systematyzacja nazw własnych według ich formy przewiduje ich podział na podstawowe lub standardowe, onimy oraz wariantne. Zaproponowano również schemat charakterystyki funkcjonalnej onima oraz przykład zespołowej analizy nazw własnych.
The author has defined the basis of fundamental characteristics of proper names, which is a component of a complex systematization that includes a description of names according to the features of the objects named, type of formation and existing specific features. Attention is paid to the use of onyms in different stylistic types of the Ukrainian language, the sphere of application and codification attributes. It has been proved that anthroponyms and toponyms dominate in all stylistic types, while other classes of proper names function on a selective basis. In artistic speech, onyms are often a part of various stylistic figures and tropes. The sphere of application is belonging of proper names to active or passive word-stock, to language or speech, and also a clarification of the frequency of these language units, their spreading etc. Codification in the system of onyms is proved on the level of orthography and conjugation. Systematization of proper names by the form envisages their division into basic or standardized, onym, and variant. A scheme of onym characteristics functioning and a pattern of a complex analysis of proper names have been put forth.
Опис
Ключові слова
українська ономастика, власна назва, онім, функціональна характеристика, стильова належність, сфера вживання, кодифікація, nazwa własna, onim, charakterystyka funkcjonalna, przynależność stylistyczna, sfera użycia, kodyfikacja, proper name, onym, functional characteristics, stylistic type, sphere of application, codification
Бібліографічний опис
Торчинський М. Функціональна характеристика власних назв / М. Торчинський // Studia Slawistyczne. Etnolingwistyka i Komunikacia Międzykulturowa. – Lublin : Wydawnictwo KUL, 2017. – S. 287–300.